11 ліпеня 1705 года ў гісторыі Беларусі і Уніяцкай Царквы застаўся як адзін з самых трагічных і крывавых эпізодаў. У Полацкім Сафійскім саборы маскоўскі цар Пётр I і яго салдаты забілі  пяцёх манахаў-базыльянаў. Гэтая падзея стала адлюстраваннем рэлігійнай нецярпімасці і напружаных адносін паміж Масквой і ўніяцкім светам Рэчы Паспалітай.

На пачатку XVIII стагоддзя беларускія землі ўваходзілі ў склад Вялікага Княства Літоўскага ў Рэчы Паспалітай. Большасць насельніцтва тут была ўніяцкай (грэка-каталіцкай) пасля Берасцейскай уніі 1596 года. Базыльянскі ордэн (Чын Святога Васіля Вялікага) адыгрываў ключавую ролю ў духоўным і культурным жыцці ўніятаў. Полацкі Сафійскі сабор быў адным з важнейшых цэнтраў уніяцтва.

Падрабязней …

З ростам хрысціянскага сіянізму становіцца важным нанава разгледзець праўдзівае разуменне адносін Царквы да яўрэйскага народа і нацыі.

Калі хтосьці жадае прадставіць афіцыйны экуменізм, замацаваны ў дакументах Другога Ватыканскага сабора, то рамкамі, у якіх павінны абмяркоўвацца пытанні адносна яўрэйскага народа і Божых запаветаў, з’яўляецца эклезіялогія «Lumen Gentium» і выкарыстанне формулы «subsistit in».

Падрабязней …

Руская дваранская і буржуазная гістарыяграфія шмат прац прысвяціла нацыянальна-рэлігійнаму пытанню ў гісторыі Заходняга краю (так дарэвалюцыйныя гісторыкі называлі Беларусь). З пазіцый праваслаўнай царквы яна паказвае нацыянальна-рэлігійную барацьбу дваранства (П. Н. Жуковіч) альбо праваслаўнага духавенства (М. О. Каяловіч, І. Чыстовіч, Ф. І. Цітоў) супраць каталіцтва і царкоўнай уніі, барацьбу, якая вялася нібыта пры бескарыслівай падтрымцы праваслаўных рускіх цароў за выратаванне «рускай» народнасці. Асабліва гэта тэндэнцыя ўзмацнілася пасля падаўлення паўстання 1863 г.

Падрабязней …

«Думаю, што мне хопіць паўгады перад смерцю падумаць пра душу і за такі кароткі час змагу заслужыць сабе ў Бога вечнае шчасце. Але ж як гэта легкадумна! Бо калі перад смерцю да мяне прыйдзе апошняя слабасць, ці буду я здольны тады зрабіць што-небудзь для збаўлення сваёй душы?» — звяртаецца ў сваёй пропаведзі бласл. святамучанік Сямён Лукач*.

Падрабязней …

Прыкладна на мяжы ХХ і ХХІ стагоддзяў на захадзе зарадзілася канцэпцыя «родавага граху» і патрэбы «міжпакаленнага ачышчэння», пашыраная асабліва сярод харызматычных супольнасцяў. Адэпты і сімпатыкі гэтай канцэпцыі лічаць, што калі жыццё чалавека не складваецца згодна з яго задумамі, калі яго пастаянна сустракаюць розныя беды і няшчасці, то гэта вынік грахоў продкаў. Калі ў пошукавую сістэму ў інтэрнэце ўпісаць вышэйпададзеныя тэрміны, то выявіцца, што гэтую канцэпцыю развіваюць і прапагандуюць, між іншым, нават некаторыя, здавалася б, каталіцкія СМІ. Пры гэтым яны сваё вучэнне падмацоўваюць Святым Пісаннем, таму можа здавацца, што гэтая канцэпцыя згодная з вучэннем Царквы. А як ёсць на самой справе?

Падрабязней …

Быў такі сабе Іван Барзабагаты – валынскі шляхціц, які ў 1548 годзе набыў сабе пасаду Луцкага войта, а заадно, на ўсялякі выпадак, прыкупіў і права займаць Уладзімірскую архірэйскую кафедру. Зрабіў ён гэта цалкам законна і за адзін прысест, бо ўласнікам гарадоў і цэркваў была адна асоба – кароль. Праўда, лічыўся Барзабагаты толькі епіскапам-намінантам, бо Уладзімірскі ўладыка на той час быў жывы-здаровы.

Падрабязней …

Для каталіка візантыйскага абраду збаўленне душы — гэта не проста мэта, а шлях перамянення, «абагаўлення» (theosis), на якім чалавечае сэрца паступова злучаецца з Богам. І на гэтым шляху Часаслоў (або Малітваслоў) — не проста кніга, а верны спадарожнік і сама дарога, якая вядзе да Хрыста.

Падрабязней …

Абвяшчэнне святога Джона Генры Ньюмэна Настаўнікам Царквы і заступнікам універсітэта Урбаніяна зноў вывела яго гіганцкую постаць у цэнтр увагі, распальваючы новую цікавасць да яго твораў і да яго складанай і захапляльнай біяграфічнай гісторыі.

Падрабязней …

Музычнае мастацтва Уніяцкай Царквы і на сённяшні дзень у значнай ступені застаецца terra incognita для гісторыкаў музыкі. Як здаецца, не рабілася сур’ёзных спробаў акрэсліць асаблівасці складнікаў музычнага афармлення ўніяцкіх набажэнстваў, вылучыць яго спецыфіку на фоне як праваслаўнай, так і каталіцкай традыцый. Таму здаецца неабходным акрэсліць, хоць і даволі схематычна, галоўныя напрамкі музычна-літургічнай практыкі каталіцкага і грэчаскага абрадаў.

Падрабязней …

Чаканні ўз’яднання праваслаўных з Каталіцкай Царквой узрастаюць, бо Папа Леў XIV распачынае свой пантыфікат з паслання еднасці, звернутага да Усходніх Цэркваў.

«Увесь год яны працавалі разам у Царкве і навучалі вялікую колькасць людзей. У Антыёхіі ўпершыню вучні былі названыя хрысціянамі» (Дз 11, 26).

Падрабязней …